Cada 17 de abril, organizacións campesiñas e rurais de todo o mundo conmemoran o Día Internacional das Loitas Campesiñas. A data lembra a Masacre de Eldorado do Carajás, ocorrida en 1996 no Brasil, cando 21 traballadores rurais sen terra foron asasinados pola policía militar. O movemento internacional “La Vía Campesina” instituíu esta xornada para denunciar a violencia estrutural no medio rural e reivindicar a soberanía alimentaria.

As problemáticas que enfrenta o campesiñado inclúen o acaparamento de terras, o agronegocio, a precariedade laboral e os efectos do cambio climático. No Haití, o Movemento Campesiño de Papaye (MPP) denunciou o desposuimento de leiras comunitarias. No Salvador, a Escola Agroecolóxica Tutalyu impulsa a formación de mulleres en agroecoloxía e defensa de sementes nativas. En Uganda, organizacións locais esixen a aplicación da Declaración das Nacións Unidas sobre os Dereitos dos Campesiños (UNDROP). No Brasil, alianzas como a “Teia dos Povos” reúnen a indíxenas, campesiños e colleitadores para frear o extractivismo e construír soberanía alimentaria.

En Francia, o colectivo “Les Soulèvements de la Terre” (Os Levantamentos da Terra) articula dende 2021 a oposición a mega-infraestruturas como encoros e autoestradas mediante accións de desobediencia civil non violenta. O goberno galo tentou disolvelo en 2023, mais o Consello de Estado anulou a medida ao non atopar probas de incitación á violencia. No Estado Español, a confluencia entre movemento campesiño e ecoloxista ten antecedentes como o “Pacto Andaluz pola Natureza” de 1985, que logrou a aprobación do Plan Forestal Andaluz. Actualmente, a plataforma “Nos Plantamos” articula a pequenos produtores na defensa da biodiversidade e contra o modelo agroindustrial. En Cataluña, “Revoltes de la Terra” segue o espírito de Les Soulèvements, coordinando decenas de colectivos e asociacións ecoloxistas e do medio rural para se plantaren fronte a megaproxectos ecocidas no territorio.

A agroecoloxía consolídase como resposta á crise climática e alimentaria. Os movementos sociais promoven un “ecoloxismo popular” que defende o territorio dende prácticas comunitarias. As loitas pola terra e a defensa dos ecosistemas forman parte dunha mesma reivindicación: garantir a vida no medio rural e a soberanía alimentaria fronte aos intereses corporativos.

Fontes

• La Vía Campesina. Comunicado “17A 2025: ¡Tierra, agua y territorios para la vida, no para el negocio!”. Mayo de 2025.

• Heinrich-Böll-Stiftung. “Redes agroecológicas en América Latina”. 2024.

• Ecología Política. “Alianzas socio-territoriales en Brasil: de la Aliança dos Povos da Floresta a la Teia dos Povos”. 2023.

• HAL-SHS. “La genèse des AMAP en France: une alliance entre paysans, écologistes et consommateurs”. 2022.

• Repositori Universitat Jaume I. “Ecologismo popular y campesino: el caso del Pacto Andaluz por la Naturaleza y la plataforma Nos Plantamos”. 2024.

• Le Monde. Le Conseil d’Etat annule la dissolution des Soulèvements de la Terre. https://www.lemonde.fr/societe/article/2023/11/09/le-conseil-d-etat-annule-la-dissolution-des-soulevements-de-la-terre_6199172_3224.html 2023