A crise da vivenda non é un fenómeno novo. No verán de 1931, apenas tres meses despois da proclamación da Segunda República, Barcelona foi escenario da primeira gran folga de alugueres da historia do Estado Español. Máis de 100.000 familias obreiras, acabadas de chegar na vaga migratoria atraída pola Exposición Internacional de 1929, decidiron deixar de pagar as rendas ante a imposibilidade de facer fronte a unhas subidas abusivas e á falta de traballo derivada do ‘crack do 29’. En barrios como a Barceloneta, Sants, o Clot ou as ‘casas baratas’ do Bon Pastor e Can Peguera, a protesta estendeuse como a pólvora .
Detrás da mobilización estivo o ‘Comité de Defensa Económica’, impulsado polo sindicato da construción da ‘Confederación Nacional do Traballo’ (CNT). A súa reivindicación central era clara: unha rebaixa do 40% nos alugueres e a condonación do pago para as persoas en paro . A organización funcionou desde a base, con asembleas de barrio e unha estratexia de solidariedade veciñal que incluía a resistencia activa ante os desafiuzamentos: cando a policía tiraba os mobles á rúa, as veciñas volvían subilos ás vivendas . As mulleres, xestoras da economía doméstica, tiveron un protagonismo fundamental nas liñas dianteiras das protestas e na construción de redes de apoio mutuo .
A folga mantívose entre xullo e decembro dese ano, coincidindo coa folga de ‘Telefónica’ e unha folga xeral en setembro . A resposta das novas autoridades republicanas, que debían representar a esperanza de cambio, foi duramente represiva. O goberno de Manuel Azaña e a Generalitat de Francesc Macià enviaron á ‘garda de asalto’, que cargou contra as manifestacións e practicou centos de detencións. Os enfrontamentos saldáronse, segundo as fontes, con 18 mortos e decenas de feridos . Todo o comité organizador foi encarcerado a finais de ano .
Aínda que a represión conseguiu frear o movemento, a folga non foi unha derrota. As familias aforraron millóns de pesetas durante eses meses e, en xaneiro de 1932, moitos pequenos propietarios víronse obrigados a negociar rebaixas para recuperar os seus inquilinos . O movemento sentou un precedente fundamental, manténdose de forma intermitente durante toda a República e converténdose nun referente histórico para as loitas veciñais posteriores polo dereito á vivenda digna . Hoxe, case un século despois, o seu recordo volve ás asembleas e ás reivindicacións dos sindicatos de inquilinas .
📸 Plaça de Sant Jaume durante a folga de inquilinos de 1931.
