O 21 de febreiro de 1965, o Audubon Ballroom de Harlem converteuse no escenario dun crime político que conmocionou o movemento polos dereitos civís. Malcolm X, antigo voceiro da Nación do Islam e posteriormente fundador da Organización da Unidade Afroamericana, foi asasinado tras recibir múltiples disparos (21 feridas de bala) durante un acto público. Os autores materiais pertencían á Nación do Islam, organización da que se separara un ano antes. Este feito non foi un simple asasinato individual: insírese nun contexto máis amplo de represión estrutural contra unha voz que desafiaba o capitalismo racial e o colonialismo interno nos Estados Unidos.
Nado como Malcolm Little en 1925, a súa traxectoria simboliza a resistencia radical fronte á violencia sistémica. Tras unha mocidade marcada polo racismo institucional, os seus discursos na década de 1960 redefiniron o debate racial nos EUA. Defendeu a autodefensa como resposta á violencia exercida pola supremacía branca e pola brutalidade policial, distanciándose así das estratexias estritamente pacifistas doutras figuras do movemento. A súa evolución cara a unha análise anticolonial e antiimperialista, influída polas loitas de liberación africanas e polo internacionalismo do Terceiro Mundo, converteuno nunha ameaza para o poder establecido.
O contexto inmediato ao atentado revela unha teia de hostilidade institucional. O FBI, a través do programa COINTELPRO, vixiou, infiltrou e sabotou activamente as organizacións nas que participou. A Nación do Islam contribuíu a un clima de persecución interna tras a súa ruptura en 1964. Paralelamente, os medios dominantes criminalizárono de forma sistemática, cualificando as súas denuncias contra o racismo estrutural como “incitación á violencia”. Malcolm X recibiu reiteradas ameazas de morte que foron ignoradas polas autoridades.
Investigacións posteriores demostraron que o Estado ocultou información clave sobre o crime. En 2021, a Fiscalía de Manhattan recoñeceu que o FBI e o Departamento de Policía de Nova York retiveron probas exculpatorias, o que levou á anulación das condenas de dous dos acusados. Estes feitos apuntan a unha connivencia estrutural destinada a neutralizar a súa crecente influencia entre a mocidade negra urbana e os movementos contra a guerra do Vietnam, xusto cando Malcolm X impulsaba alianzas políticas transnacionais que cuestionaban a hexemonía occidental.
O seu legado transcende o século XX. A consigna “por calquera medio necesario” consolidouse como principio organizativo para quen enfronte sistemas de opresión. O Partido Panteras Negras, o movemento Black Lives Matter e as loitas actuais contra a violencia policial beben do seu pensamento político. A reivindicación da identidade africana, a autodeterminación e o internacionalismo solidario seguen a ser eixos centrais do activismo antirracista contemporáneo.
A súa esixencia de liberación, non simple integración, continúa plenamente vixente nun mundo atravesado pola explotación capitalista e o racismo estrutural global.
