A ocupación israelí dos territorios palestinos consolidouse desde 1967 mediante unha estratexia multifacética na que o turismo desempeña un papel crecente. Diversos informes de organizacións de dereitos humanos sinalan que os proxectos turísticos promovidos como “experiencias culturais” en asentamentos ilegais contribúen a normalizar a presenza colonial, a resignificar o territorio e a desvinculalo da súa poboación palestina autóctona.
Durante décadas, operadores turísticos israelís e internacionais impulsaron rutas por Cisxordania e Xerusalén Leste que eliminan calquera referencia ao contexto de ocupación. Visitas a parques arqueolóxicos, espazos bíblicos ou adegas situadas en asentamentos preséntanse como viaxes de descubrimento histórico ou espiritual, ocultando que moitos destes lugares se asentan sobre terras expropiadas ou vilas palestinas despoboadas. A musealización selectiva convértese así nun instrumento político.
Este modelo sostense a través de tres dinámicas interconectadas. En primeiro lugar, a invisibilización material, mediante intervencións urbanas e arqueolóxicas que priorizan capas históricas concretas e relegan ou eliminan o patrimonio árabe-palestino, especialmente en Xerusalén Leste. En segundo lugar, a construción de narrativas de desposuío, que presentan Palestina como un espazo baleiro antes do sionismo, contradicindo rexistros otománs, mandatais e testemuños históricos. Finalmente, o beneficio económico: organizacións como Amnistía Internacional documentan que os ingresos turísticos xeran incentivos materiais que fortalecen a viabilidade dos asentamentos.
A ONU advertiu reiteradamente de que as actividades económicas en asentamentos, incluído o turismo, poden contribuír ao seu mantemento e expansión, en contradición co dereito internacional humanitario. Miles de visitantes participan cada ano en actividades localizadas en colonias israelís en territorio ocupado, nun contexto no que a Cuarta Convención de Xenebra prohibe o traslado da poboación da potencia ocupante.
Plataformas dixitais como Airbnb ou Booking.com foron sinaladas por incluír aloxamentos en asentamentos, a pesar das denuncias de organizacións de dereitos humanos e da existencia dunha base de datos da ONU sobre empresas implicadas nestas prácticas.
Fronte a esta realidade, colectivos palestinos impulsan iniciativas de turismo ético e comunitario, como o Siraj Center, que buscan preservar e visibilizar a herdanza cultural palestina. Organizacións como BADIL documentan como o borrado cultural forma parte dun proceso máis amplo de destrución do carácter palestino das cidades.
Ante este escenario, a comunidade internacional enfróntase a unha responsabilidade clara: esixir transparencia, evitar a complicidade económica e cuestionar as narrativas que converten a ocupación nun destino turístico. Descolonizar o ollar implica lembrar que baixo cada “sitio histórico” sinalizado existen memorias silenciadas.
