Instagram Mastodon Facebook-f Youtube Telegram

Tlatelolco e a memoria viva da represión en México

A memoria histórica en México atopa en Tlatelolco un dos seus fitos máis dolorosos. O 2 de outubro de 1968, a “Plaza de las Tres Culturas” converteuse no escenario dunha represión que marcaría para sempre a relación entre o Estado e a cidadanía. O movemento estudantil daquel ano, integrado por alumnado da UNAM, o IPN e outras institucións, esixía liberdades democráticas e o fin do autoritarismo. Aquela tarde, tras un mitin pacífico, forzas do exército e o grupo paramilitar “Batallón Olimpia” cercaron a praza e abriron fogo contra as persoas asistentes. As cifras oficiais falan de vinte vítimas mortais, mais a propia CNDH recoñece que nunca se puido precisar o número de estudantes que morreran.

Décadas despois, a memoria daquela noite segue a interpelar as novas xeracións. En maio de 2012, o movemento “#YoSoy132” xurdiu na “Universidad Iberoamericana” como resposta á manipulación mediática durante a campaña presidencial. Aquel colectivo apartidista e plural non só recuperou as demandas de democratización do 68, senón que ocupou simbolicamente a mesma praza onde se perpetrara a masacre. O 26 de maio de 2012, a asemblea interuniversitaria reuniuse na “Plaza de las Tres Culturas” para definir as súas liñas de acción, establecendo unha ponte directa co movemento estudantil de 1968. A escritora Elena Poniatowska recoñeceu entón que os integrantes de “#YoSoy132” eran “o relevo xeracional” dos mozos do 68.

A conexión entre Tlatelolco e o presente non se detivo aí. A desaparición forzada dos 43 estudantes normalistas de Ayotzinapa en setembro de 2014 reavivou a ferida. Diversos estudos académicos sinalan unha continuidade histórica entre ambos os eventos, entendéndoos como expresións dun mesmo patrón de violencia estatal contra a disidencia xuvenil. A memoria dixital xogou un papel crave: a relación entre Tlatelolco e Ayotzinapa viralizouse en redes sociais, creando unha narrativa contestataria que desafía o relato oficial e reconfigura a memoria histórica do país.

En 2026, a loita pola xustiza segue aberta. O “Comité 68 Pro Libertades Democráticas” anunciou que a “Fiscalía Especial en Materia de Derechos Humanos” reactivará os procesos xudiciais contra os perpetradores de delitos de Estado das décadas de 1960 e 1970. Con todo, a impunidade persiste: a fiscalía especializada que pretendía xulgar os feitos de Tlatelolco foi disolta en 2007 sen lograr ningunha sentenza condenatoria. A conmemoración do 57 aniversario da masacre, en outubro de 2025, volveu encher as rúas da Cidade de México, nunha marcha que reuniu unhas 10.000 persoas e que se viu empanada por incidentes de violencia que o goberno capitalino atribuíu a unha “provocación ben organizada”.

A historia de Tlatelolco é aínda unha ferida aberta que explica por que en México a memoria se converteu nun campo de batalla. Desde as demandas do 68 até o grito de “#YoSoy132”, pasando pola dor de Ayotzinapa, a sociedade mexicana segue a reclamar verdade, xustiza e o dereito a non ser esquecida.

Fontes

Contidos relacionados

Untitled design(1)
Dereitos Humanos
Acampada en Sol. A loita pola vivenda e a nosa responsabilidade histórica
Estamos a vivir un punto de inflexión na resposta social á crise da vivenda no Estado español. Despois...
+ info
MC_2026_09_23_Texto_Stop Corporate Impunity_WbX (c)_V
Anticorporativismo e subversión Stop Corporate Impunity
Stop Corporate Impunity: campaña global contra o poder corporativo
As empresas transnacionais (ETN) constitúen os grandes imperios do século XXI no capitalismo globalizado....
+ info
Mundo-Economía-Comercio-Transporte-Principales-rutas-comerciales-marítimas-del-mundo
Xeopolítica
A crise en Ceuta. Parte II: causas xeopolíticas
Entre os días 30 e 31 de xullo de 2026, a cidade autónoma de Ceuta foi escenario dunha das crises humanitarias...
+ info