O desastre de agosto de 2026 en Nepal, cando un lago glaciar colapsou na fronteira con Tíbet, confirmou que o cambio climático antropoxénico non só altera a atmosfera e os océanos, senón tamén a codia terrestre. As cifras oficiais da ONU rexistraron 157 mortos e 245 desaparecidos, aínda que fontes locais elevaron o balance a máis de 1.270 falecidos. Non foi un terremoto, senón un “GLOF” (inundación por estouro de lago glaciar), fenómeno hidroxeolóxico que se desencadea cando o retroceso do xeo forma lagos represados por morenas inestables.
Este non é un caso illado. En setembro de 2023, unha avalancha de 25 millóns de metros cúbicos de rocha e xeo precipitouse no fiorde “Dickson”, en Groenlandia, xerando un tsunami de 200 metros que fixo vibrar a Terra durante nove días. En febreiro de 2021, outra avalancha de 27 millóns de metros cúbicos arrasou os vales de Chamoli, na India, con máis de 200 mortos. En outubro de 2023, o lago “South Lhonak”, en Sikkim, estoupou e liberou 50 millóns de metros cúbicos de auga que arrasaron 385 quilómetros val abaixo.
A conexión vai máis alá dos lagos glaciares. En Islandia, a comunidade científica investiga se o retroceso dos glaciares (que cobren arredor do 10% da illa) pode aumentar as erupcións volcánicas ao reducir a presión sobre as cámaras magmáticas. En Alasca, a perda de máis de 3.000 quilómetros cúbicos de xeo desde 1770 incrementou a tensión de “Coulomb” na falla “Fairweather”, escenario do terremoto de magnitude 7,8 de 1958. O axuste isostático glacial modifica as tensións na codia e pode modular a sismicidade.
A evidencia é sólida sobre os mecanismos descritos, pero entra no campo da especulación cando se pretende cuantificar o risco futuro. O IPCC AR6 proxecta que os glaciares perderán entre o 18% e o 36% da súa masa entre 2015 e 2100. Os modelos actuais de “GLOF” son insuficientes porque non incorporan ben a erosión, o transporte de sedimentos e os procesos en cadea. O que si é indiscutible é que o cambio climático antropoxénico está a crear as condicións para que estes fenómenos ocorran con maior frecuencia e magnitude.
Fontes
-
University of Oxford (2024): “A rockslide-generated tsunami in a Greenland fjord rang Earth for 9 days”. https://intelligent-earth.ox.ac.uk/publication/2023457/scopus
-
Axencia Espacial Europea (2021): “Satellites reveal cause of Chamoli disaster”. https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Satellites_reveal_cause_of_Chamoli_disaster
-
EurekAlert (2025): “Drivers, causes and impacts of the 2023 Sikkim flood in India”. https://www.eurekalert.org/news-releases/1071771
-
Deutsche Welle (2024): “Is climate change increasing Iceland’s volcanic activity?”. https://www.dw.com/en/is-climate-change-increasing-icelands-volcanic-activity/g-70648153
-
Rollins, C. et al. (2021): “Stress Promotion of the 1958 Mw∼7.8 Fairweather Fault Earthquake and Others in Southeast Alaska by Glacial Isostatic Adjustment and Inter-earthquake Stress Transfer”. https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2020JB020411
-
IPCC AR6 WG2, Capítulo 4 (Water). https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/chapter/chapter-4/
